ENOTHTA 2 (σελ.70-79)

Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Β. ΧΕΙΡΑΦΕΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ (1844-1880)

4. Η Εθνοσυνέλευση του 1862-1864

Α.Εκλογές για εθνοσυνέλευση (1862)-Β. Οι δύο παρατάξεις

Σκοπός εκλογών Χρονολογία Εκλεγμένοι αντιπρόσωποι

Η εκλογή αντιπροσώπων για Εθνοσυνέλευση, η οποία θα ψήφιζε νέο σύνταγμα Νοέμβριος 1862 Προέρχονται στην πλειονότητα τους  από τοπικά ψηφοδέλτια, χωρίς κομματικές παρεμβάσεις → απόδειξη της χρεοκοπίας των «ξενικών» κομμάτων

Δύο μεγάλες παρατάξεις μέσα στην εθνοσυνέλευση:

Δ. Βούλγαρης

Ε.Δεληγιώργης

	ΠΕΔΙΝΟΙ	ΟΡΕΙΝΟΙ
Ηγέτης	Δ. Βούλγαρης [υπονόμευση κοινοβουλευτικών θεσμών με παρεμβάσεις στο στρατό για δημιουργία σώματος «πραιτωριανών» για παραμονή στην εξουσία). Εμπόδιο σε αυτόν: πολιτικές ομάδες - θεσμοί	Δ. Γρίβας – Κ. Κανάρης Στόχος:η αντίσταση στην πολιτική των πεδινών
Οπαδοί	-  άνεργοι πτυχιούχοι -  μικροκαλλιεργητές -  οι παράνομα διορισθέντες στο στρατό και στο δημόσιο (από φόβο απώλειας της θέσης τους σε περίπτωση επικράτησης κοινοβουλευτικής νομιμότητας)	- κτηνοτρόφοι - μικροκαλλιεργητές - έμποροι - πλοιοκτήτες
Ο λαός συμμετείχε ενεργά στη συγκρότηση αυτών των δύο παρατάξεων

Γ. Άλλοι πολιτικοί σχηματισμοί

	Εθνικόν Κομιτάτον	Εκλεκτικοί
Ηγέτης	Επ. Δεληγιώργης
Πρόγραμμα	-  ανάπτυξη κοινοβουλευτισμού -  εκσυγχρονισμός χώρας -  οικονομική ανάπτυξη -  μεταρρυθμίσεις σε διοίκηση και     στρατό -  πολιτισμική εξάπλωση στην    οθωμανική αυτοκρατορία	Ετερόκλητη παράταξη Μετριοπαθείς θέσεις - προσπάθεια μεσολάβησης μεταξύ των άλλων παρατάξεων και υποστήριξη σταθερών κυβερνήσεων
Οπαδοί		Εξέχοντες πολιτικοί λόγιοι αξιωματικοί

Δ. Το νέο σύνταγμα (1864)

Καθυστέρηση (2 χρόνια) ψήφισης συντάγματος λόγω:

α) κυβερνητικής αστάθειας                                     β) συνθηκών εμφυλίου πολέμου

Άρθρα του Συντάγματος
Πολίτευμα	Βασιλευόμενη Δημοκρατία (αντί της μέχρι τότε συνταγματικής μοναρχίας) Στο πολίτευμα αυτό οι εξουσίες ασκούνται γενικά από το κοινοβούλιο και την κυβέρνηση, η οποία και φέρει την απόλυτη ευθύνη όλων των πράξεών της και εφόσον απολαύει της εμπιστοσύνης του Κοινοβουλίου. Στον Βασιλιά ανήκουν μόνο αντιπροσωπευτικές αρμοδιότητες και κυρίως οι επικυρώσεις νόμων και διαταγμάτων. Η θέση του συνήθως είναι κληρονομική. Η Συνταγματική Μοναρχία είναι ένα παρόμοιο πολίτευμα με την Βασιλευόμενη Δημοκρατία με την διαφορά ότι ο ρόλος του μονάρχη δεν είναι καθόλου συμβολικός, καθώς διαθέτει αρκετές πολιτικές αρμοδιότητες,μονολότι περιορίζονται οι εξουσίες του .Η Ελλάδα είχε συνταγματική μοναρχία την περίοδο 1844 εώς το 1862 όπου αντικαταστάθηκε από το πολίτευμα της Βασιλευόμενης Δημοκρατίας .Στις μέρες μας υπάρχουν λίγες συνταγματικές μοναρχίες(π.χ Ιορδανία,  Μπαχρέιν, Μαλαισία) στις οποίες υπάρχει πρωθυπουργός, μα και ο βασιλιάς έχει ενεργό ρόλο σην πολιτική ζωή. (Πηγή:wikipedia)
Κατοχύρωση των:	Α. αρχή λαϊκής κυριαρχίας Β. άμεση –μυστική –καθολική (για άνδρες) ψηφοφορία Γ. ανεξαρτησία δικαιοσύνης Δ. ελευθερία του συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι (άνοιγε το δρόμο για ελεύθερη συγκρότηση κομμάτων) Γενικά, τα κόμματα είναι απαραίτητα για έκφραση της βούλησης της κοινής γνώμης, καθώς εναλλακτική λύση σε αυτά είναι μόνο οι συνωμοτικοί κύκλοι ή οι βιαιοπραγίες

Ε. Οι παρεμβάσεις του Γεωργίου Α΄ στην πολιτική ζωή και η αντίδραση Τρικούπη

   Η Εθνοσυνέλευση επέβαλε την αρχή να προέρχεται η κυβέρνηση από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία παρά τηνέντονη αντίδραση του βασιλιά Γεωργίου Α΄, ο οποίος διόριζε κυβερνήσεις της αρεσκείας του, εκμεταλλευόμενος μια ασάφεια στη διατύπωση των διατάξεων(ότι δηλ. ο βασιλιάς οφείλει να δώσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης σε βουλευτή κόμματος που έχει την εμπιστοσύνη της πλειοψηφίας της Βουλής.

(πχ. σε άρθρο του  ο Χαρίλαος Τρικούπης στην εφημερίδα Καιροί της 29.6.1874 με τον τίτλο «Τίς πταίει» κατηγορούσε τον βασιλιά Γεώργιο Α'  ότι εφάρμοζε καθεστώς απόλυτης μοναρχίας, επειδή διόριζε κατά βούληση πρωθυπουργούς από τα κόμματα της μειοψηφίας χωρίς να λαβαίνει υπόψη του τα αποτελέσματα των εκάστοτε βουλευτικών εκλογών)

Γεώργιος Α΄

Η αρχή της δεδηλωμένης:

Χ/ Τρικούπης

κατά τον Χαρίλαο Τρικούπη, ο οποίος υποστήριζε δημόσια ότι η πολιτική σταθερότητα θα επιτευχθεί μόνο με τη συγκρότηση δύο μεγάλων κομμάτων εξουσίας (κατά το αγγλικό πρότυπο), ο βασιλιάς θα πρέπει να αναθέτει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης μόνο σε πολιτικό ο οποίος σαφώς είχε τη δεδηλωμένη εμπιστοσύνη της πλειοψηφίας των βουλευτών. Έτσι, τα κόμματα μειοψηφίας θα στερούνταν της δυνατότητας σχηματισμού κυβέρνησης και θα ωθούνταν σε συνένωση με τα μεγάλα → σταθερότερες κυβερνήσεις πλειοψηφίας.

Ο βασιλιάς υποχώρησε λόγω : α. της πίεσης της αντιπολίτευσης

β. του επαναστατικού αναβρασμού του λαού

ENOTHTA 2 (σελ.70-79)

Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Β. ΧΕΙΡΑΦΕΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ (1844-1880)

3. Η «νέα γενιά»

Α.

Χαρακτηριστικά

1. Έχει εντελώς διαφορετική νοοτροπία και καταβολές.

2. Θεωρεί ότι η Επανάσταση ανήκει πλέον στην ιστορία , σε αντίθεση με τους ηγέτες των ξενικών κομμάτων

3. Βιώνει ραγδαίες αλλαγές λόγω συχνών πολιτικών μεταβολών και οικονομικής και τεχνικής ανάπτυξης

4. Έχει αλλάξει εκ θεμελίων η αντίληψή της για τη ζωή λόγω της οικονομικής και κοινωνικής μεταβολής

5. Ζει σε αστικά κέντρα, βρίσκεται πιο κοντά στα κέντρα λήψης αποφάσεων και έχει μεγαλύτερη δυνατότητα ενημέρωσης για τις εξελίξεις

6. Ο ανδρικός πληθυσμός παρουσιάζει εντυπωσιακή μείωση του αναλφαβητισμού

7. Έχει αυξημένες απαιτήσεις, ακόμη και οι ημιμαθείς επικρίνουν τις κρατικές δυσλειτουργίες και την καθυστέρηση σε σχέση με τις δυτικές χώρες

8. Έχει αυξημένη επιθυμία για συμμετοχή στα πολιτικά πράγματα

9. Καθώς δεν έχει τις εμπειρίες της προηγούμενης (τουρκοκρατία, επανάσταση, αντιβασιλεία, βοήθεια των Δυνάμεων σε κρίσιμες στιγμές)αποστασιοποιείται από τις αντιπαραθέσεις που κυριαρχούσαν στην προηγούμενη γενιά και από τα κόμματα που τις εξέφραζαν

Αλ. Κουμουνδούρος, ο κύριος εκφραστής της νέας γενιάς πολιτικών, 10 φορές πρωθυπουργός της Ελλάδας ο ¨Οθωνας λίγο πριν την ανατροπή του

Β.Η στάση της απέναντι στον βασιλιά.

Θεωρεί τον βασιλιά («πολιτικά ατάλαντος»)και την αυλή εμπόδια στην ανάπτυξη του συνταγματικού πολιτεύματος.

Δυσαρέσκεια (περί τα τέλη δεκαετίας 1850) μεγάλων τμημάτων πληθυσμού λόγω : α. οικονομικής δυσπραγίας β. δυσλειτουργίας πολιτικού συστήματος →→→→→→→→→→→	Συγκρότηση αντιπολιτευτικών ομίλων με εκσυγχρονιστικά αιτήματα: {εκφραστής:Αλ. Κουμουνδούρος} α. ελεύθερες εκλογές β. φορολογική μεταρρύθμιση υπέρ των αγροτών γ. κρατικές επενδύσεις σε έργα υποδομής δ. ίδρυση αγροτικών τραπεζών ε. απλούστερη διοίκηση →→→→→→→→	Επανάσταση (Φεβρουάριος 1862)με αίτημα την απομάκρυνση του βασιλιά.→ο Όθων εγκαταλείπει τη χώρα στις 12 Οκτωβρίου 1862 {Συμμετέχοντες στην επανάσταση: Α. αξιωματικοί Β. άνεργοι απόφοιτοι πανεπιστημίου (αίσθηση κοινωνικής αδικίας, δεν ήθελαν να εργασθούν σε κλαδους αγροτικής –βιοτεχνικής παραγωγής) Γ. άτομα ανώτερων κοινωνικών στρωμάτων με αίτημα την παροχή ευκαιριών για ενεργότερη συμμετοχή τους στα πολιτικά πράγματα}

ENOTHTA 2 (σελ.70-79)

Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Β. ΧΕΙΡΑΦΕΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ (1844-1880)

2. Η παρακμή των «ξενικών κομμάτων» κατά την περίοδο της συνταγματικής   

   μοναρχίας.

Α. Παρακμή «ξενικών» κομμάτων

Τα «ξενικά» κόμματα μέσα στο νέο συνταγματικό καθεστώς:α. επέδειξαν συμπτώματα στασιμότητας και β) δεν ανταποκρίθηκαν στις νέες ανάγκες → παρακμή

Β. Παρακμή ρωσικού κόμματος

Αίτια

α.Ικανοποίηση όλων των αιτημάτων του των σχετικών με την Ορθόδοξη Εκκλησία (η επίλυση των μεγάλων εκκλησιαστικών ζητημάτων και η κυριαρχία της ορθοδοξίας του στέρησαν το λόγο ύπαρξης) β. Απουσία θέσεων για πιο επίκαιρα θέματα

Γ. Παρακμή γαλλικού κόμματος

Αίτια

Η διακυβέρνηση Κωλέττη - υπονόμευση του κοινοβουλευτισμού (στόχος η ενίσχυση του βασιλικού ρόλου) - Βία και νοθεία στις εκλογές υπέρ του κόμματός του - εγκαθίδρυση κοινοβουλευτικής δικτατορίας (κατείχε 5 από τα 7 υπουργεία της κυβέρνησής του το 1846-7, δεν παρουσιαζόταν σχεδόν καθόλου στο Κοινοβούλιο) Η διαμάχη για τη διαδοχή Κωλέττη

Δ. Ο ρόλος του Όθωνα

Τακτική του :προσπάθεια ενίσχυσης των κυβερνητικών υποψηφίων στις εκλογές, με

αποτέλεσμα διαρκή σύγκρουση των κομμάτων της αντιπολίτευσης με την αυλή σε περίοδο ύφεσης των διαφωνιών

Ε. Επιπτώσεις του Κριμαϊκού πολέμου στην επιρροή των «ξενικών κομμάτων»

Βίαιη συμπεριφορά Αγγλία –Γαλλίας απέναντι στην Ελλάδα (ναυτικός αποκλεισμός της χώρας)	Απώλεια εμπιστοσύνης στο αγγλικό – γαλλικό κόμμα Προσωρινά κέρδη για το ρωσικό κόμμα
Ήττα Ρωσίας	Αποδυνάμωση και σταδιακή εξαφάνιση του ρωσικού κόμματος

ENOTHTA 2 (σελ.70-79)

Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Β. ΧΕΙΡΑΦΕΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ (1844-1880)

1. Το σύνταγμα του 1844

Α. Καταλυτική επίδραση της επανάστασης του 1843 στην πολιτική ζωή

Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843→	Καταλυτική επίδραση στη διαμόρφωση των πολιτικών πραγμάτων
Συγκεκριμένα
Κόμματα	-σαφέστερη έκφραση των πολιτικών και   ιδεολογικών αντιλήψεων των κομμάτων - ενεργότερος ρόλος των κομμάτων στην πολιτική ζωή της χώρας
Στάση κομμάτων απέναντι στο Σύνταγμα	Σαφείς διαφορές μεταξύ τους, αλλά και τα τρία τάσσονται υπέρ του συντάγματος (ακόμη και το ρωσικό, που ήταν κατά βάση αντισυνταγματικό, υπέρ ενός συγκεντρωτικού συστήματος διακυβέρνησης και κατά της πολυφωνίας)
Ζητούμενο όλων	Ο περιορισμός των εξουσιών του βασιλιά

Β. Αποφάσεις της εθνοσυνέλευσης 1843-1844.

Δυναμική παρουσία κομμάτων στην πολιτική ζωή της χώρας → (στάση τους κατά τις    εργασίες της  εθνοσυνέλευσης)

α. διεύθυνση των εργασιών της εθνοσυνέλευσης από τους τρεις ηγέτες τους β. αποφυγή ακραίων θέσεων γ. επιβολή των ηγετών στις ριζοσπαστικές ομάδες των κομμάτων τους δ. από κοινού αποφάσεις για συνταγματικές ρυθμίσεις

Συμφωνία των κομμάτων στη συνταγματική κατοχύρωση θεμελιωδών δικαιωμάτων: (προστασία από αυθαιρεσία κρατικής εξουσίας)	α. ισότητα απέναντι στο νόμο β. απαγόρευση δουλείας γ. απαραβίαστο οικογενειακού ασύλου δ. ελευθερία γνώμης – τύπου ε. προστασία ιδιοκτησίας στ. δωρεάν εκπαίδευση
Αδυναμία Συντάγματος(μη συνταγματική κατοχύρωση)	Α. μη κατοχύρωση του δικαιώματος του συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι

Γ. Διατάξεις του Συντάγματος

Καθορισμός βασιλικών εξουσιών

- συμμετοχή βασιλιά στην άσκηση της νομοθετικής Εξουσίας -  ο βασιλιάς είναι αρχηγός κράτους –στρατού -  καμιά πράξη του δεν είχε ισχύ δίχως την προσυπογραφή του αρμόδιου υπουργού {περιορισμός βασιλικής εξουσίας}

Άλλες διατάξεις

α.Δικαίωμα καθολικής ψηφοφορίας για άνδρες (παγκόσμια πρωτοτυπία) β. ορισμός εκλογικής διαδικασίας {δικαίωμα θετικής ψήφου εκλογέων σε όσους υποψήφιους ήθελαν, με τη συμπλήρωση ψηφοδελτίων, ακόμη και διαφορετικών συνδυασμών} γ. πρόβλεψη για ύπαρξη βουλής και ισόβιας γερουσίας δ. απουσία συνταγματικής πρόβλεψης για κόμματα ε. σύνθεση κοινοβουλευτικών επιτροπών με κλήρωση (συνέπεια οι διαβουλεύσεις μεταξύ των παρατάξεων και η συναίνεση, ορισμένες φορές)

Δ.Η μεγάλη σημασία του συντάγματος του 1844

Καθολική ψηφοφορία

Α.Δημιουργία νέων όρων για πολιτική –κομματική δράση Β.Συμμετοχή πολιτών και κομμάτων στο δημόσιο βίο Γ. Διευκόλυνση διεκδίκησης συμφερόντων

Γενική αποτίμηση του κοινοβουλευτισμού εκείνης της εποχής (φιλελεύθερες πολιτικές διαδικασίες–λειτουργία κομμάτων)

Αρνητικά: Α. προϊόν μικρής πολιτικής ηγετικής ομάδας Β. περιορισμένη ανταπόκριση στις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας Γ. μίμηση δυτικών προτύπων, τα οποία παραμορφώθηκαν στην εφαρμογή τους λόγω του μικρού βαθμού ανάπτυξης της ελληνικής κοινωνίας Θετικά: Α. Ρίζωσε ο κοινοβουλευτισμός και ακολούθησε δικούς του δρόμους, για αν ανταποκριθεί στις ιδιαίτερες ανάγκες, τα προβλήματα και τα αιτήματα της ελληνικής κοινωνίας Β. Πολιτική ενεργοποίηση μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού και σταδιακή συγκρότηση κράτους δικαίου πέρα από την όποια μίμηση δυτικών προτύπων  γ. Τα κόμματα αποτελούσαν αναγκαιότητα της εποχής ανταποκρίνονταν στις ανάγκες αυτών που τα συγκρότησαν

ΑΓΝΩΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ 4

Λυκούργου κατά Λεωκράτους , 1-2

(1η προσέγγιση)

Δικαίαν, ὦ Ἀθηναῖοι, καί εὐσεβῆ καί ὑπέρ ὑμῶν καί ὑπέρ τῶν θεῶν τήν ἀρχήν τῆς κατηγορίας Λεωκράτους τοῦ κρινομένου ποιήσομαι. Εὔχομαι γάρ τῇ  Ἀθηνᾷ καί τοῖς ἄλλοις θεοῖς και τοῖς ἤρωσι τοῖς κατά τήν πόλιν καί τήν χώραν ἱδρυμένοις , εἰ μέν εἰσήγγελκα Λεωκράτη δικαίως καί κρίνω {τόν} προδόντ’ αὐτῶν καί τούς νεώς καί τά ἕδη καί τά τεμένη καί τάς ἐν τοῖς νόμοις τιμάς καί θυσίας τάς ὑπό τῶν ὑμετέρων προγόνων παραδεδομένας, ἐμέ μέν ἄξιον ἐν τῇ τήμερον ἡμέρᾳ τῶν Λεωκράτους ἀδικημάτων κατήγορον ποιῆσαι, ὅ και τῷ δήμῳ καί τῇ πόλει συμφέρει, ὑμᾶς δ’ ὡς ὑπέρ πατέρων καί παίδων καί γυναικῶν καί πατρίδος καί ἱερῶν βουλευομένους, καί ἔχοντας ὑπό τῇ ψήφῳ τόν προδότην ἁπάντων τούτων, ἀπαραιτήτους δικαστάς καί νῦν καί εὶς τόν λοιπόν χρόνον γενέσθαι τοῖς τά τοιαῦτα καί τηλικαῦτα παρανομοῦσιν.

Λέξεις –εκφράσεις

κρίνομαι = δικάζομαι, καταδικάζομαι

ἱδρύομαι  = εγκαθίσταμαι κάπου με ασφάλεια (ἱδρυμένος = σταθερός,

                   ασφαλής)

εἰσαγγέλλω = καταγγέλλω για δημόσιο αδίκημα

* ὁ νεώς = ο ναός

{ΠΡΟΣΟΧΗ: πρόκειται για αττικόκλιτο ουσιαστικό (βλέπε σχολική γραμματική σελ. 57-58) –δεν πρέπει να το μπερδέψουμε με τη γενική ενικού ἡ ναῦς – τῆς νεώς. Άλλωστε, με μια προσεκτική ματιά στο κείμενο διαπιστώνουμε ότι πρόκειται για αιτιατική πληθυντικού ουσιαστικού αρσενικού γένους. Αν το ουσιαστικό ήταν «ἡ ναῦς»,  θα είχε ανάλογο τύπο «τάς ναῦς»}

τό ἕδος = κάθισμα, θέση, θεμέλιο, βάθρο, άγαλμα

τήμερον =σήμερον

βουλεύομαι = σκέφτομαι, αποφασίζω

ἀπαραίτητος = αμείλικτος, αναπόφευκτος

τηλικοῦτος, τηλικαύτη, τηλικοῦτο(ν) = τόσο μεγάλος (αναφέρεται και σε ηλικία προσώπου) 

Συντακτικές Επισημάνσεις

1. Πρόκειται για ένα βατό κείμενο με λίγα ρήματα, επομένως με μεγάλες περιόδους. Κατά το χωρισμό περιόδων - ημιπεριόδων, διαπιστώνω ότι το τμήμα με το γαλάζιο χρωματισμό αποτελεί μια περίοδο με μόνο ρήμα το "εὔχομαι"! Αναμένεται, επομένως, να συνδέσω το ρήμα με απαρέμφατο-απαρέμφατα και να βρω μετοχές. Προσοχή: δεν μεταφράζω βιαστικά το "ἔχοντας" χρησιμοποιώντας την τωρινή του σημασία. Επίσης, δεν πρέπει να με ξεγελάσει το "παρανομοῦσιν" στο τέλος. Πριν το χαρακτηρίσω ως ρήμα, οφείλω να διερευνήσω αν ο τύπος είναι δοτική πληθυντικού μετοχής!  

Συνεχίζεται..