Ιστορία: παρουσίαση του Μυκηναϊκού πολιτισμού

Μυκήνες

                                          ΜΥΚΗΝΑΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

 

Χώρος:                   

 ηπειρωτική Ελλάδα, κυρίως Πελοπόννησος. Σπουδαιότερες πόλεις: Μυκήνες, Άργος, Τίρυνθα, Μιδέα, Πύλος (Μεσσηνία), Αμύκλες (Λακωνία), Ορχομενός, Θήβα, Γλας (Βοιωτία), Αθήνα, Ελευσίνα, Μαραθώνας, Ιωλκός (Θεσσαλία).

Αεροφωτογραφία της αρχαίας Ιωλκού

Χρόνος:                   
 Ύστερη εποχή του Χαλκού (1600-1100 π.Χ)

Οικονομία:               
γεωργία – κτηνοτροφία – βιοτεχνικοί κλάδοι (λιθοτεχνία - μεταλλουργία – ελεφαντουργία ) ναυτιλία - εμπόριο

[Μετά την κατάληψη της Κνωσού οι Μυκηναίοι κυριαρχούν στη θάλασσα και εξαπλώνονται στη Μεσόγειο] 

Χαρακτηριστικά:    
Ανάκτορα – ακροπόλεις με κυκλώπειες οχυρώσεις 
οχυρώσεις με τεράστιους ογκόλιθους για προφύλαξη από τους εχθρούς και ως σύμβολο εξουσίας του  ηγεμόνα – θολωτοί τάφοι [Είναι κυκλικού σχήματος με θολωτή στέγη. Στους τάφους οδηγούσαν  

διάδρομοι με χτισμένες τις δυο πλευρές τους. Ο διάδρομος μετά την ταφή σκεπαζόταν με χώμα, όπως 
και ο τάφος, ώστε να σχηματισθεί ένας τεχνητός λόφος ] – αυστηρή κοινωνική ιεραρχία 
[άναξ   αυλικοί – ιερείς – δημότες - δούλοι]

Αριστερά και δεξιά: ο "Θησαυρός του Ατρέα"

Θολωτός τάφος στην Πύλο

Η ακρόπολη της Μιδέας στην Αργολίδα βρίσκεται στην κορυφή λόφου σε υψόμετρο 170 μ. Προστατευόταν από κυκλώπειο τείχος έκτασης περίπου 24.000 τ.μ.  

  

Η ακρόπολη του Γλα καταστράφηκε γύρω στο 1200 π.Χ από ξαφνική πυρκαγιά

Γραφή:                                                                                                           Γραμμική Β΄ (αποκρυπτογράφηση 1952:  Βέντρις – Τσάντγουικ) Εξελιγμένη μορφή της  Γραμμικής Α΄. Δε γνώριζαν να γράφουν όλοι. Μόνο μια ομάδα εξειδικευμένων  γραφέων στα γραφεία των ανακτόρων. Πιθανόν γιαυτό εξαφανίστηκε η γραφή μετά την πτώση των ανακτόρων.Τα κείμενα που βρέθηκαν στις πήλινες πινακίδες ήταν κυρίως απογραφές αποθηκών.

Ο Βέντρις

Συλλαβογράμματα της Γραμμικής Β - Τα ιδεογράμματά της θυμίζουν τα αιγυπτιακά ιερογλυφικά καθώς και μινωικές γραφές

Εξέλιξη:              

από το 1450 π.Χ οι Μυκηναίοι γίνονται θαλασσοκράτορες. Το 1200 π.Χ έχουμε κάμψη της δύναμής τους με καταστροφή ανακτόρων, ακροπόλεων,

οικισμών. Η Γραμμική Β΄εξαφανίζεται. 

Πιθανά αίτια της κάμψης:  α. μετακινήσεις νέων ελληνικών φύλων (Δωριείς) β. εσωτερικές αναταραχές/συγκρούσεις  γ. αναβρασμός στην ανατολική λεκάνη της Μεσογείου μετά την πτώση του  κράτους των  Χετταίων

                                                                                                    

ΓΕΝΙΚΑ, οι Μυκηναίοι επηρεάστηκαν πολύ από το Μινωικό πολιτισμό, υιοθετώντας πολλά στοιχεία από την τέχνη τους, τη θρησκεία και τη γραφή.

[ Η μινωική τέχνη της ύστερης χαλκοκρατίας άσκησε μεγάλη επίδραση στη Μυκηναϊκή τέχνη τής ίδιας περιόδου. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα στην θεματολογία από τον θαλάσσιο και φυτικό κόσμο και γενικά την τεχνοτροπία των έργων τέχνης].

Η "μάσκα του Αγαμέμνονα" που βρέθηκε στο πρόσωπο νεκρού - νεότερες έρευνες τη χρονολογούν περίπου 3 αιώνες πριν τον υποτιθέμενο βίο του

Αγγείο από την περιοχή των Θηβών

[Ειδικά οι λατρευτικές πρακτικές, τα ιερά σκεύη και σύμβολα και η θρησκευτική τέχνη των Μυκηναίων αναπτύχθηκε υπό την έντονη επίδραση του Μινωικού Πολιτισμού σε τέτοιο βαθμό ώστε η διάκριση της μυκηναϊκής από τη μινωική θρησκεία είναι πράγματι ένα από τα πιο ακανθώδη προβλήματα της θρησκειολογικής έρευνας του Μυκηναϊκού Πολιτισμού.] 

H Πύλη των Λεόντων στις Μυκήνες

Η θέα από την ακρόπολη των Μυκηνών

Ιστορία: παρουσίαση του Μινωικού πολιτισμού

Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Χώρος:                      Κρήτη

Χρόνος:                   

η Κρήτη κατοικείται πρώτη φορά τη Νεολιθική εποχή. Ο πολιτισμός ακμάζει την    3^η και 2^η χιλιετία π.Χ

Οικονομία:             
γεωργία – κτηνοτροφία – εμπόριο (παράγουν – εξάγουν: κρασί, λάδι, αγγεία, ξυλεία, δέρματα // εισάγουν: μέταλλα από Κυκλάδες, Κύπρο) – ναυτιλία

[οι Μυκηναίοι κυριαρχούν στις θάλασσες – «μινωική θαλασσοκρατία»]

Αριστερά και δεξιά: Η Κνωσσός

Χαρακτηριστικό:     
ανάκτορα ( Κνωσός, Φαιστός, Μάλια, Ζάκρος ). Εμφανίζονται στα 2.000 π.Χ. Ανάμεσα στα 1700-1450 π.Χ, στην περίοδο των «Δεύτερων Ανακτόρων» ο              πολιτισμός γνωρίζει τη μεγαλύτερη ακμή.

__________________________________________________________

Τα ανάκτορα είναι τα διοικητικά, οικονομικά, θρησκευτικά και καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής τους. Εκεί διαμένουν οι άρχοντες,αξιωματούχοι, τεχνίτες και υπάλληλοι, συγκεντρώνονται εμπορεύματα για εξαγωγή, κατασκευάζονται πολύτιμα αντικείμενα και διεξάγονται θρησκευτικές τελετές.

Η Ζάκρος

Ιερός χώρος στο ανάκτορο της Κνωσσού

Γραφή:                     

Αρχικά χρησιμοποιούν ένα σύστημα γραφής (ένα είδος ιερογλυφικών) κι έπειτα τη Γραμμική Α, η οποία ακόμη δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί

Ο δίσκος της Φαιστού

Εξέλιξη:                   

το 1450 π.Χ καταστρέφονται τα μινωικά ανάκτορα και οι Μυκηναίοι καταλαμβάνουν την Κνωσό 

Πιθανολογούμενη αιτία καταστροφής του πολιτισμού

Θρησκεία:                

πίστευαν σε γυναικείες θεότητες που συμβόλιζαν τη διαδοχή των εποχών, τη βλάστηση , την άνθηση, το θάνατο και την ανάσταση. Λάτρευαν τους θεούς σε μικρά ιερά ή σε σπήλαια (Ιδαίο άντρο). Ιερό δέντρο η ελιά κι ιερό ζώο ο ταύρος. Το ιερατείο αποτελούνταν κυρίως από γυναίκες. 

Τα ταυροκαθάψια

 

Τέχνη:                      

τοιχογραφίες – αγγεία – καμαραϊκά αγγεία ( πολύχρωμα και περίτεχνα διακοσμημένα αγγεία που εξάγονταν σε  όλη την ανατολική Μεσόγειο και Αίγυπτο ) – ειδώλια – ρυτά ( μεγάλα αγγεία συνήθως με τη μορφή κεφαλής ταύρου ) – κοσμήματα 

Η περίφημη "Παριζιάνα" από το ανάκτορο της Κνωσού

Ένα από τα περίφημα καμαραϊκά αγγεία

Ρυτό

Iστορία: παρουσίαση του Κυκλαδικού πολιτισμού

ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Χώρος:                                     Κυκλάδες

Χρόνος:                                    Εποχή του Χαλκού (3^η και 2^η χιλιετία π.Χ)

Παράγοντες που ευνόησαν την ανάπτυξή του:               

α. ήπιο κλίμα

β. προνομιακή γεωγραφική θέση ( ανάμεσα  σε Ευρώπη, Ασία, ηπειρωτική   Ελλάδα  και  Κρήτη)   

Χαρακτηριστικό:                      

To Aκρωτήρι σήμερα

Δημιουργία αυτόνομων οικισμών χωρίς κεντρική εξουσία (Ακρωτήρι στη Θήρα)

[πιθανή αιτία: οι θαλάσσιες αποστάσεις μεταξύ των νησιών έκαναν δύσκολη την ύπαρξη μιας κεντρικής πολιτικής εξουσίας]

Οικονομία:                               

Αλιεία – γεωργία – κτηνοτροφία – εμπόριο – ναυτιλία – μεταλλεία – λατομεία μαρμάρου στην  Πάρο και τη Νάξο

Εξέλιξη:                                    
τη 2^η χιλιετία οι οικισμοί μεγαλώνουν (πιο σύνθετα και επιβλητικά κτήρια). Γύρω στα 1600 π.Χ οι Κυκλάδες περνούν στη σφαίρα   επιρροής της Κρήτης. Γύρω στο 1450 π.Χ  στην περιοχή κυριαρχούν οι Μυκηναίοι.

Οι περίφημες "Κροκοσυλλέκτριες" (16ος αιώνας π.Χ)

Οι πυγμάχοι, 16ος αιώνας π.Χ

Τέχνη:     

Μαρμάρινα ειδώλια χωρίς πολλές ανατομικές  λεπτομέρειες  (τα περισσότερα γυναικείες μορφές) – πήλινα/μαρμάρινα και μεταλλικά αγγεία – τηγανόσχημα σκεύη από πηλό με διακόσμηση από θαλάσσια θέματα που είχαν διάφορες χρήσεις.

Λογοτεχνία Α΄ Λυκείου: Ανάλυση του ποίηματος του Σ. Τσακνιά "Η επίσκεψη" στα πλαίσια της θεματικής ενότητας για τις σχέσεις των φύλων.

Επίσκεψη

Σπύρος Τσακνιάς (1929 - 1999)

Όλη μέρα πάστρευε το σπίτι σφουγγάριζε τα πατώματα

γυάλιζε τα μπρούντζινα σκεύη κι ασβέστωνε τα πεζούλια.

Προς το βράδυ απόκανε κι έκατσε στη γωνιά της να ξαποστάσει

με μισό φλιτζάνι καφές και μισό παξιμάδι.

Τότε ήρθε ο Άγγελος του Κυρίου και της χαμογέλασε γλυκά

κι εκείνη ντράπηκε κι έλυσε την ποδιά της και την έκρυψε βιαστικά κάτω

από το πανέρι με τ΄ασπρόρουχα. Ύστερα τον κοίταξε στα μάτια ανήσυχα

 κι ο Άγγελος του Κυρίου κατάλαβε

και πήρε ένα παλιό λαϊκό περιοδικό που βρισκόταν πάνω στο κομοδίνο

 και το ξεφύλλιζε κάνοντας πως διαβάζει.

Πετάχτηκε τότε στην κουζίνα και ζέστανε το φαΐ

κι ύστερα βγήκε στην αυλή

 και μάζεψε τα σεντόνια που είχε απλώσει από το πρωί

για να στεγνώσουν δίπλωσε βιαστικά τις κάλτσες κι έστρωσε το τραπέζι.

 Σαν τέλειωσε κι αυτό φόρεσε τη ζακέτα της και στάθηκε

καρτερικά δίπλα στην πόρτα.

 Κι ο Άγγελος του Κυρίου παράτησε το περιοδικό πάνω στο κομοδίνο

και βγήκανε μαζί στο δρόμο.

Κι εκείνη κλείδωσε την πόρτα κι έβαλε όπως πάντα

το κλειδί μέσα στη γλάστρα.
__________________________________________________________________

Στο συγκεκριμένο ποίημα γίνεται λόγος για μια γυναίκα που ασχολείται συνεχώς με τις δουλειές του νοικοκυριού έχοντας επωμισθεί όλο το βάρος του, δικαιώνοντας έτσι το στερεότυπο ρόλο του φύλου της σε παλαιότερες εποχές. 
     Από την αρχή ¨Ολη μέρα..." φαίνεται να αγκομαχά ζωσμένη τα σύνεργα της δουλειάς, μιας δουλειάς που δεν αμείβεται και δεν αναγνωρίζεται, μιας δουλειάς εντατικής και απαιτητικής, όπως φαίνεται από τη συσσώρευση των ρημάτων στο πρώτο δίστιχο (πάστρευε, σφουγγάριζε, γυάλιζε, ασβέστωνε). Χαρακτηριστική εδώ η απουσία κόμματος στον πρώτο στίχο, ίσα ίσα για να δηλώσει το ρυθμό της ακατάπαυστης εργασίας. Παρατηρούμε ακόμη τα ονόματα: σπίτι - πατώματα - σκεύη - πεζούλια, που δηλώνουν την κίνηση της νοικοκυράς από το γενικό στο ειδικό, από το ¨μέσα" (εσωτερικό σπιτιού, σκεύη) στο "έξω" (αυλή). 

   Μετά από αυτή την κοπιαστική ημέρα ("Προς το βράδυ..") έρχεται η ώρα της ανάπαυλας και ο  αφηγητής βρίσκει ευκαιρία να μας πληροφορήσει έμμεσα για το μορφωτικό επίπεδο της γυναίκας, τον τρόπο ζωής της, τις συνήθειες και την οικονομική της κατάσταση. Έτσι,η χρήση των  ρηματικών τύπων"απόκανε-ξαποστάσει" και η λάθος πτώση στο "μισό φλιτζάνι καφές"  μαρτυρούν ένα μάλλον χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, ενώ οι αναγνώστες δε διαπιστώνουν πουθενά την ύπαρξη κάποιας συντροφιάς, μιας μορφής οικογένειας.  Με μια πρώτη εντύπωση, έχουμε μια μοναχική γυναίκα δίχως ιδιαίτερη μόρφωση και χρηματική άνεση να ασχολείται συνεχώς με το νοικοκυριό, βρίσκοντας μια μικρή ανάπαυλα σε "μισό φλιτζάνι καφές και μισό παξιμάδι". 

    Από τον επόμενο στίχο όμως, αρχίζει η ανατροπή που μέλλει να διαποτίσει όλο το ποίημα. Εμφανίζεται απρόσκλητος, απροειδοποίητα, ο "Άγγελος Κυρίου" και της χαμογελά..η γυναίκα ντρέπεται ( σαν να συναντά έναν άνδρα - ένδειξη κι αυτό της μοναχικότητάς της), τον κοιτά στα μάτια ανήσυχα, κι ο Άγγελος καταλαβαίνει... και κάνει ότι περνά την ώρα του με ένα "παλιό λαϊκό περιοδικό" μέχρι ....να γίνει τι; 

     Από την ανάγνωση των επόμενων στίχων οδηγούμαστε στο συμπέρασμα πως ο Άγγελος της δίνει πίστωση χρόνου, τόσου, ώστε να προλάβει η γυναίκα να συγυρίσει άλλη μια φορά το σπίτι, ρυθμίζοντας και τις τελευταίες εκκρεμότητες.. ο Άγγελος καταλαβαίνει, νιώθει την ανησυχία της γυναίκας, το ότι αυτές οι συνήθειες δεκαετιών την έχουν εμβολιάσει, ότι έχουν μπει στο πετσί της, ότι δεν μπορεί να κάνει πια χωρίς αυτές...αυτές οι συνήθειες είναι πλέον η δεύτερη φύση της, το ενδιαφέρον της, η μοίρα της, το βιος της, όλη της η ύπαρξη...και της επιτρέπει, μια τελευταία φορά, να "πεταχτεί " στην κουζίνα, να ζεστάνει το φαϊ, να μαζέψει τα απλωμένα ρούχα, να στρώσει το τραπέζι...

     Μετά από όλα αυτά, η γυναίκα (που μένει ανώνυμη σε όλο το ποίημα), περιμένει καρτερικά στην πόρτα..αφού πια έχει εκτελέσει και το τελευταίο της καθήκον  κι ο Άγγελος (και για να μη γελιόμαστε - ο Θάνατος) την παίρνει μαζί του..αλλά όχι προτού κάνει αυτό που έκανε πάντα πριν από μια βόλτα: να βάλει το κλειδί της πόρτας στη γλάστρα. 

    Μια γυναίκα λοιπόν πεθαίνει ένα βράδυ, αφού τέλειωσε τις δουλειές του σπιτιού. Ο αφηγητής παρουσιάζοντάς μας τη σκληρή και ανιαρή καθημερινότητά της μας οδηγεί σε σκέψεις για το στερεότυπο της γυναίκας-μη εργαζόμενης εκτός σπιτιού οικοκυράς, που ήταν κυρίαρχο σε προηγούμενες δεκαετίες. Το υπερφυσικό στοιχείο - η προσωποποίηση του θανάτου και κυρίως η παράλογη συμπεριφορά της γυναίκας, που επιμένει να κάνει δουλειές λίγα λεπτά πριν πεθάνει, μας δείχνει ότι ο ρόλος εντυπώνεται, βιώνεται έντονα από εμάς, γίνεται κτήμα μας. Η γυναίκα- νοικοκυρά δε γλιτώνει από τη σκέψη του νοικοκυριού και από τις τύψεις αν δεν εκτελέσει μια εργασία ούτε με το θάνατο.  

    Τέλος, η ηχηρή απουσία άλλων προσώπων στο σπίτι καθιστά ακόμη τραγικότερη τη γυναικεία μορφή του ποιήματος και ειδικότερα το ότι, πριν "φύγει", βάζει το κλειδί στη γλάστρα (για να έρθει ποιος άραγε;) τη χαρακτηρίζει ως μια αδικαίωτη, μοναχική ύπαρξη που βρήκε καταφύγιο στα οικιακά και δικαίωσε, ως το θάνατο, τα στερεότυπα που ίσχυαν παλαιότερα για το φύλο της.

ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ ΤΩΝ ΓΙΟΡΤΩΝ

http://rapidshare.com/#!download|496cg|438258875|historyagym.doc|148