Δραματική κατάσταση στην Αθήνα: συνεχής ροή πληροφοριών από την Εκκλησία του Δήμου

Δραματική η κατάσταση, όπως προκύπτει από διάφορες πηγές, στην Αθήνα.. Η αναγγελία της καταστροφής στους Αιγός ποταμούς έχει προκαλέσει πανικό στην πόλη, ενώ νεότερες πληροφορίες κάνουν λόγο για έκτακτα μέτρα που μόλις αποφασίστηκαν, ενώ ο εφιάλτης του Λύσανδρου πλανάται πάνω από την πόλη.. Ας δούμε όμως συγκεντρωτικά τις πρώτες ανταποκρίσεις από την πόλη:

Του ανταποκριτή μας Γ.Σ (ώρα 17.57)

Η κατάσταση εδώ στην Αθήνα είναι ακραία. Οι Αθηναίοι, ενώ βρίσκονται σε κατάσταση πανικού, οργανώνουν συγκέντρωση για να αποφασίσουν τις επόμενες ενέργειές τους. Από αυτήν καταλήγουν πως πρέπει να προετοιμαστούν όσο καλύτερα μπορούν για να έχουν ελπίδες. Το πρώτο πράγμα που κάνουν είναι να κλείσουν όλα τα λιμάνια με χώμα εκτός από ένα που το αφήνουν ανοιχτό σε περίπτωση που χρειαστεί να φύγουν από την πόλη. Το επόμενο βήμα είναι η επισκευή των τειχών για καλύτερη άμυνα και το τρίτο η τοποθέτηση φρουρών παντού. Επίσης η πόλη προετοιμάζεται για πολιορκία. 

 _________________________________________________________________________

Του ανταποκριτή μας Β.Ο (ώρα 18.03)

Αγαπητοί τηλεθεατές, σας μιλάω από την αρχαία Αθήνα όπου επικρατεί φόβος αλλά και οι άνθρωποι πενθούν. Αυτό συμβαίνει επειδή πριν λίγες ώρες έφτασεη Πάραλος, το ιερό πλοίο, και μετέφερε την είδηση της συμφοράς. Οι ειδήσεις μεταφέρονταν από στόμα σε στόμα και επικρατούσε και επικρατεί πένθος σε όλη την επικράτεια. Ταυτόχρονα οι άνθρωποι φοβούνται για την ίδια τους τη ζωή για να μην πάθουν ό,τι έπαθαν και οι Μήλιοι. Μετά από ώρες, το επόμενο πρωί δηλαδή, συγκαλείται έκτακτη συνεδρίαση, όπου και αποφασίζονται κάποια πράγματα για την ασφάλεια της πόλης όπως: η επιχωμάτωση όλων των λιμένων εκτός ενός, η επισκευή των τειχών αλλά και η προετοιμασία της πόλης για πολιορκία καθώς και η τοποθέτηση φρουρών. Αυτά είναι τα νέα από την αρχαία Αθήνα. Για ό,τι νεότερο θα σας ενημερώσουμε.

 _________________________________________________________________________

Του ανεξάρτητου ανταποκριτή Γ.Σ

Η κατάσταση που επικρατεί στη συνέλευση της Αθήνας είναι τρομερή. Οι κάτοικοι της Αθήνας είναι τρομοκρατημένοι και φοβούνται για τη ζωή τους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να φωνάζουν όλοι στη συνέλευση χωρίς να καταλαβαίνει κανείς τι λένε. Οι περισσότεροι λένε να παραδοθούν στους Σπαρτιάτες και άλλοι να πολεμήσουν μέχρι να πεθάνουν. Ακόμα δεν έχει αποφασιστεί τι θα γίνει.

Του ανταποκριτή του HELLAS TV Δ.Π

Κυρίες και κύριοι,

Αναστάτωση αλλά και αβεβαιότητα επικρατεί στους δρόμους και τα σπίτια της Αθήνας και του Πειραιά, μετά την άφιξη της Παράλου στον Πειραιά σήμερα τα ξημερώματα. Μετά τις συνεχείς ήττες του αθηναϊκού στρατού και στόλου από τους Σπαρτιάτες και τους συμμάχους τους, αυτό το τελειωτικό χτύπημα στους Αιγός ποταμούς σβήνει και τις τελευταίες ελπίδες των Αθηναίων πολιτών για σωτηρία. Οι Αθηναίοι δε θρηνούν μόνο τους άνδρες που έχασαν αλλά πλέον θρηνούν τους εαυτούς τους, αφού είναι αβέβαιο το μέλλον τους, τώρα που ο κλοιός των Σπαρτιατών στενεύει γύρω από την πόλη. Ένας ακόμα παράγοντας που συμβάλλει στην κακή ψυχολογία των Αθηναίων πολιτών είναι η έλλειψη τροφίμων, που έχει αρχίσει ήδη να εμφανίζεται. Σήμερα στις πέντε το πρωί συγκλήθηκε έκτακτη συνέλευση του δήμου, στην οποία ελήφθησαν μέτρα για την προσωρινή προστασία της πόλης, σε περίπτωση που αυτό κριθεί αναγκαίο. Επιγραμματικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι:το φράξιμο των λιμανιών με χώμα, η επιδιόρθωση των τειχών της πόλης, η τοποθέτηση φρουράς αλλά και η προετοιμασία για πολιορκία, η οποία δε φαίνεται να αργεί.   

 ____________________________________________________________________________

Της ανταποκρίτριας Δ.Μ

Σοβαρή κατάσταση στην Αθήνα μετά την άφιξη της Παράλου και την ανακοίνωση της ήττας των Αθηναίων στρατιωτών. Όλοι οι Αθηναίοι ανησυχούν και φοβούνται για να μην πολιορκηθούν από τους λαούς που ταλαιπώρησαν και, θέλοντας να προστατευθούν, όπως μόλις τώρα μου ανακοινώθηκε, έκαναν  συμβούλιο και βγήκε η απόφαση ότι θα φράξουν τα λιμάνια, θα επισκευαστούν τείχη, θα εγκατασταθούν σκοπιές και θα αμυνθούν με τον κατάλληλο τρόπο. Όλα αυτά γιατί θέλουν να πολεμήσουν μέχρι τέλους και όχι να παραδοθούν.

Της ανταποκρίτριας του μαρτυρικού ALTER N.Π:

Μετά από την πολύωρη συνέλευση του δήμου, αυτή τη στιγμή βλέπουμε τον αρχηγό των Αθηναίων, ο οποίος βρίσκεται πάνω στο βήμα, να αναγγέλλει τις αποφάσεις της συνέλευσης, οι οποίες είναι οι εξής:

1.     ο φραγμός των λιμανιών πλήν ενός

2.     η επιδιόρθωση των τειχών

3.     η τοποθέτηση φρουράς

4.     η προετοιμασία της πόλης εξαιτίας της αναμενόμενης πολιορκίας

 __________________________________________________________________________

Της ανταποκρίτριας για τον Ελληνικό Σύλλογο Ιστολογίων Ν.Μ:

Η Πάραλος λοιπόν, το ιερό πλοίο των Αθηναίων, αγκυροβολεί τη νύχτα στο λιμάνι του Πειραιά. Τα θλιβερά συμβάντα και ο θρήνος μεταδίδονται με γοργούς ρυθμούς από τον Πειραιά διαμέσου των μακρών τειχών και καταλήγουν στην πόλη.

Είναι γεγονός ότι αυτή τη νύχτα κανείς δεν κοιμάται. Όχι μόνο γιατί πενθούν για τα θύματα, αλλά και γιατί τους κατακλύζει φόβος και αγωνία για το μέλλον τους. Έχουν την πεποίθηση ότι θα πάθουν όλα όσα έχουν κάνει εκείνοι στους Μηλίους, στους κατοίκους της Ιστιαίας, στους Σκιωναίους, στους Τορωναίους, στους Αιγινήτες και σε πολλούς ακόμα Έλληνες. Την επόμενη μέρα πραγματοποιείται συνέλευση όπου αποφασίζεται η κάλυψη των λιμανιών με χώμα εκτός από ένα, η τοποθέτηση φρουρών, η επισκευή των τειχών και η προετοιμασία της πόλης για πολιορκία. Η κατάσταση στην Αθήνα είναι πραγματικά απελπιστική
____________________________________________________________________

Της ανταποκρίτριας του www.neosxoleioxorisbiblia.blogspot.com Δ.Ρ:


Βρισκόμαστε στην Αθήνα το βράδυ κατά το οποίο το ιερό καράβι της Αθήνας, η Πάραλος, έφτασε στην πόλη και ανακοίνωσε τη συμφορά της τραγικής ήττας των Αθηναίων στους Αιγός ποταμούς. Παρακολουθούμε έντρομοι τη φρίκη ζωγραφισμένη στα πρόσωπα των συγγενών των αδικοχαμένων και γενναίων αντρών. Η ταχύτητα με την οποία διαδίδονται τα δυσάρεστα νέα αυξάνεται δραματικά με τη βοήθεια των μακρών τειχών. Καθώς βρίσκομαι στη πόλη βλέπω εντυπωσιασμένη την αδυναμία όλων να κοιμηθούν, βλέπω όλους τους πολίτες να τριγυρνούν φανερά σοκαρισμένοι και το εντυπωσιακό είναι ότι δε βρίσκονται σε αυτήν την κατάσταση μόνο όσοι πενθούν, αλλά οι περισσότεροι πολίτες στη σκέψη και μόνο των δεινών που τους περίμεναν. 
  Αυτή τη στιγμή βρίσκομαι στο κέντρο της πόλης όπου το βασικό όργανο άσκησης της δημοκρατίας, δηλαδή  η συνέλευση των πολιτών, έχει λάβει χώρα. Οι αποφάσεις που έλαβαν τα μέλη της εκκλησίας του δήμου είναι:σε πρώτη φάση η επιχωμάτωση των λιμανιών εκτός από ένα, η επισκευή των τειχών, η τοποθέτηση φρουρών και, τέλος, λόγω του γενικότερου κλίματος ανασφάλειας και πολεμικής ετοιμότητας η γενικότερη προετοιμασία της πόλης σε περίπτωση πολιορκίας. 
____________________________________________


Του συνεργάτη του "Aρχαία Ελλάδα news"  Γ.Ξ:

Το ιερό πλοίο της Παράλου μόλις έφτασε και μετέδωσε τα κακά μαντάτα. Οι Αθηναίοι θρηνούν, ουρλιάζουν αυτή τη στιγμή στους δρόμους. Μόλις πήραμε τη γνώμη κάποιων Αθηναίων, οι οποίοι νομίζουν ότι θα πάθουν το ίδιο κακό, το οποίο έκαναν αυτοί σε διάφορους λαούς. Εδώ και πέντε ατελείωτες ώρες είμαι έξω από τη συνέλευση, στην οποία υπάρχει κυριολεκτικά χαμός. Ο καθένας λέει τη γνώμη του χωρίς να πάρει άδεια..Μετά από δύο ώρες μας ανακοινώνεται η απόφαση των Αθηναίων να ρίξουν χώμα στα λιμάνια και άλλοα πολλά. Για ό,τι νεότερο θα ενημερώνεστε από το κανάλι "Αρχαία Ελλάδα news" ή μπορείτε να επισκεφτείτε το site μας: www.ancientgreek.an.gr

Η ενημέρωση είναι συνεχής...

ΑΝΤΙΓΟΝΗ: Συνολική θεώρηση του προλόγου (στιχ. 1-99)

   Πριν την ανατολή του ήλιου, στο τέλος της νύχτας που ακολούθησε τον αλληλοσκοτωμό του Ετεοκλή και του Πολυνείκη (δραματικός χρόνος), η Αντιγόνη σε συνθήκες απόλυτης μυστικότητας  καλεί την Ισμήνη έξω από το παλάτι της Θήβας (δραματικός τόπος) να της ανακοινώσει κάτι που κανείς άλλος δεν πρέπει να ακούσει.

  Η πρώτη ρήση της Αντιγόνης (στ.1-10) απαρτίζεται από δυο μέρη:

α) στους στίχους 1-6 αναφέρεται στο παρελθόν και συγκεκριμένα στις συμφορές που έχουν πλήξει την οικογένειά τους εξαιτίας των αμαρτιών του Οιδίποδα,

β) στους στίχους 7-10 αναφέρεται στο παρόν και υπαινίσσεται τη νέα συμφορά που απειλεί αγαπημένα τους πρόσωπα.

Αντιγόνη, Ηρώδειο, 1926, από τη Βιβλιοθήκη του Κέντρου μελέτης και έρευνας του ελληνικού θεάτρου

    Στη συνέχεια, το λόγο παίρνει η Ισμήνη αποκαλύπτοντας την άγνοιά της για την επικείμενη συμφορά.  Το μόνο που γνωρίζει είναι ο αλληλοσκοτωμός των δυο αδελφών και η φυγή του στρατού των Αργείων.

  Η άγνοια αυτή δίνει την αφορμή στην Αντιγόνη να παρουσιάσει για πρώτη φορά το διάταγμα του Κρέοντα που αφορούσε τη μεταθανάτια μεταχείριση  του Ετεοκλή και του Πολυνείκη. Στους στίχους 21-22 δίνεται συνοπτικά το διάταγμα. Ο Κρέοντας έκρινε άξιο ταφής τον Ετεοκλή, ενώ ανάξιο ταφής θεώρησε τον Πολυνείκη.  Στους επόμενους οκτώ στίχους αναπτύσσει το «κήρυγμα» δίνοντας έμφαση στο αποτρόπαιο θέαμα του παραδομένου στα όρνια νεκρού Πολυνείκη. Χαρακτηριστική και άξια σχολιασμού η φράση «λέγω γάρ κἀμέ» (στ. 32). Μέσα σε τρεις μόνο λέξεις συνοψίζεται η ψυχική κατάσταση της Αντιγόνης. Η εντολή του Κρέοντα αφορά όλους τους πολίτες της Θήβας αλλά κυρίως και άμεσα την ίδια, αφού αυτή επωμίζεται το χρέος της ταφής του Πολυνείκη ως άτομο που ανήκει στο στενό οικογενειακό περιβάλλον του νεκρού.  Κλείνοντας, σε μια προσπάθεια να διεγείρει τη φιλοτιμία της Ισμήνης υπογραμμίζει την ευγενική της καταγωγή υπαινισσόμενη ότι αυτή πρέπει να αποδεικνύεται κυρίως με πράξεις.

Αντιγόνη, Βασιλικό θέατρο, 1940. Από τη Βιβλιοθήκη του Κέντρου μελέτης και έρευνας του ελληνικού θεάτρου

   Στη στιχομυθία (στ.39-48) που ακολουθεί η Αντιγόνη απερίφραστα δηλώνει την απόφασή της να θάψει τον αδελφό της παρά τη ρητή απαγόρευση του Κρεοντα.

   Η Ισμήνη με έκδηλη αγωνία και φόβο επιστρατεύει μια σειρά από επιχειρήματα (στ. 49-68) προσπαθώντας να την αποτρέψει από αυτήν την παράτολμη πράξη. Μπορούμε να διακρίνουμε δυο είδη επιχειρημάτων: α) τα συναισθηματικά (στ.49-60)^.  υπενθυμίζει τις οικογενειακές συμφορές: την αυτοτύφλωση του Οιδίποδα, τον απαγχονισμό της Ιοκάστης, τον αλληλοσκοτωμό του Ετεοκλή και του Πολυνείκη  β) τα λογικά η λογικοφανή^. τονίζει τη γυναικεία τους φύση που δεν τους επιτρέπει να τα βάζουν με τους άντρες, κυβερνώνται από ισχυρότερους και πρέπει να υποτάσσονται σε αυτούς, το να επιχειρεί κανείς πράγματα ανώτερα από τις δυνάμεις του είναι εντελώς παράλογο. 

    Η προσπάθεια της Ισμήνης να αποτρέψει την Αντιγόνη από το χρέος της να θάψει τον αδελφό της την απογοητεύει και την εξοργίζει. Ακόμη κι αν η Ισμήνη αλλάξει γνώμη και αποφασίσει να συμπράξει στο έργο της ταφής, η Αντιγόνη δεν πρόκειται να δεχτεί τη βοήθειά της (στ. 69-70).

     Ηθικοί λόγοι (στ. 71- 77) υπαγορεύουν την αμετάκλητη απόφασή της. Εξασφαλίζει την παντοτινή αγάπη του αδελφού της, η μεταθανάτια ζωή έχει ασύγκριτα μεγαλύτερη διάρκεια σε σχέση με την επίγεια. Επιπλέον, η παραμέληση του χρέους της θα ισοδυναμούσε με περιφρόνηση των θεϊκών νόμων. 

Η Ειρήνη Παππά ως Αντιγόνη (1961)

    Στους επόμενους στίχους (στ. 78-99) με σθένος η Αντιγόνη αποκρούει τη σιωπή, τη μονή βοήθεια που της προσφέρει η Ισμήνη. Αυτό, πάντως που πρέπει να τονιστεί είναι ότι η Ισμήνη αναγνωρίζει ότι η Αντιγόνη βαδίζει στο σωστό δρόμο. Οδεύει προς το θάνατο, αφού όμως θα έχει επιτελέσει το ηθικό της χρέος να προσφέρει τις πρέπουσες νεκρικές τιμές στον αδερφό της εξασφαλίζοντάς του την ανάπαυση της ψυχής του.

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 2: ΤΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ (ΜΕΡΟΣ Γ΄)

Τo προληπτικό κατηγορούμενο

Προληπτικό κατηγορούμενο ή κατηγορούμενο του αποτελέσματος λέγεται το  κατηγορούμενο που αποδίδει προκαταβολικά στο υποκείμενο (ή στο αντικείμενο) του ρήματος μια ιδιότητα που αυτό πρόκειται να αποκτήσει, όταν ολοκληρωθεί εκείνο που σημαίνει το ρήμα.

Το βρίσκουμε κοντά σε ρήματα που δηλώνουν αύξηση, εξέλιξη και το μεταφράζουμε με συμπερασματική πρόταση («ώστε να..»)

Χρή παῖδας ἐκδιδάσκεσθαι σοφούς

(..ώστε να γίνουν σοφά..- η συγκεκριμένη ιδιότητα (σοφία) αποδίδεται προκαταβολικά στο υποκείμενο του απαρεμφάτου (παῖδας). Με άλλα λόγια τα παιδιά του παραδείγματος δεν είναι σοφά, αλλά αναμένεται να αποκτήσουν την ιδιότητα της σοφίας, όταν ολοκληρωθεί η ενέργεια του ρηματικού τύπου (απαρέμφατο «ἐκδιδάσκεσθαι»).

Ἀντίπατρος ἐτράφη βασιλεύς

(..ανατράφηκε, ώστε να γίνει βασιλιάς –εδώ έχουμε να κάνουμε με μια μακρόχρονη διαδικασία ανατροφής, που το αποτέλεσμα της ολοκλήρωσής της θα είναι ο Αντίπατρος να γίνει βασιλιάς. Με άλλα λόγια ο Αντίπατρος –υποκείμενο του ρήματος δεν έχει ακόμη αυτήν την ιδιότητα, αλλά θα την αποκτήσει με την ολοκλήρωση της ενέργειας του ρήματος («ἐτράφη»)

Μερικά από τα ρήματα που συντάσσονται συνήθως με προληπτικό κατηγορούμενο είναι τα εξής:

αἴρομαι(υψώνομαι),αὔξομαι/αὐξάνομαι,τρέφω                               /τρέφομαι,μηκύνω(αυξάνωσεμήκος),πνέω(φυσώ),ῥέω,         παρασκευάζω/παρασκευάζομαι(προετοιμάζω/προετοιμάζομαι),παρέχω,τείνω,διδάσκω/ διδάσκομαι κ.τ.λ.

Εξάσκηση στο προληπτικό κατηγορούμενο

Μπορούμε να εντοπίσουμε τα προληπτικά κατηγορούμενα στα παρακάτω παραδείγματα; Ποια είναι η μετάφραση ;

1. Τό Ὁμήρου ὄνομα μέγιστον ηὔξητο

2.  Οὗτος ὑφ’ ὑμῶν τραφήσεται παχύς

3.  Οἱ Θηβαῖοι ἀφιᾶσι (αφήνουν) τάς πόλεις αὐτονόμους

4.  Οἱ Ἀθηναῖοι αἴρουσι τό τεῖχος μέγα

5.  Τήν πόλιν παρεσκευάσαμεν αὐτάρκη

6.  Ὁ ἄνεμος πνεῖ (πνέει) μέγας

7. Ἐτεοκλέα κατά χθονός ἔκρυψε (διέταξε να θάψουν) ἔντιμον τοῖς νεκροῖς

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 2: ΤΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ (ΜΕΡΟΣ Β΄)

Ιδιαίτερες περιπτώσεις κατηγορουμένων

Α. Αρκετές φορές το κατηγορούμενο, όταν είναι ουσιαστικό ή λέξη ισοδύναμη με ουσιαστικό, μπαίνει σε γενική πτώση η οποία λέγεται γενική κατηγορηματική. Τα είδη της είναι τα ακόλουθα:

α. Γενική κατηγορηματική κτητική.

Ἡ ἡγεμονία ἐστί τῆς πόλεως

( ελεύθερη μετάφραση: η ηγεμονία ανήκει στη πόλη)

β. Γενική κατηγορηματική διαιρετική.

Εἰμί τῶν ἀδυνάτων ἐγώ

(είμαι ένας από τους αδυνάτους = το υποκείμενο είναι μέρος του

  συνόλου που δηλώνεται με τη γενική)

γ. Γενική κατηγορηματική της ύλης

ἡ κρηπίς (το θεμέλιο) ἐστι λίθων μεγάλων

(…είναι/αποτελείται από μεγάλες πέτρες )

δ. Γενική κατηγορηματική της ιδιότητας

Ἐγώ ἀγαθοῦ τρόπου εἰμί

(είμαι καλού χαρακτήρα)

ε. Γενική κατηγορηματική της αξίας

Ἡ οἰκία ἐστίν εἴκοσι μνῶν

(το σπίτι αξίζει είκοσι μνες)

στ. Γενική κατηγορηματική της καταγωγής

Ὑμεῖς ἐστε πατέρων ἀγαθῶν

ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ

Είναι ένα επίθετο με σημασία επιρρήματος και συνοδεύει συνήθως ρήματα που δηλώνουν κίνηση. Τα είδη του είναι:

α. Επιρρηματικό κατηγορούμενο του τρόπου

οὐδείς ἑκών ἁμαρτάνει

( κανείς δεν αμαρτάνει με τη θέλησή του)

Συνήθεις λέξεις που χρησιμοποιούνται ως επιρρηματικό κατηγορούμενο του τρόπου

ἁθρόος (μαζικά), ἑκών / ἑκούσιος (με τη θέλησή του), ἄκων / ἀκούσιος (χωρίς τη θέλησή του), ἄσμενος (με ευχαρίστηση), ἥσυχος, ὅρκιος (με όρκο) ἐναντίος / ἀντίος (μετωπικά), ὑπόσπονδος (με συμφωνία) αὐτοκράτωρ (με απόλυτη εξουσία), αὐθαίρετος (με δική του πρωτοβουλία), αὐτόματος (μόνος του), αὐτόνομος, μόνος, ταχύς, ἀργός, ἥσυχος, πυκνός, αὔτανδρος και επίθετα με πρώτο συνθετικό το στερητικό α-: ἄκριτος, ἄπρακτος, ἀπαθής, ἄτιμος.

β. Επιρρηματικό κατηγορούμενο του τόπου

Ἀνήγοντο οἱ Ἀθηναῖοι ἐκ τῆς Χίου πελάγιοι

(έβγαιναν οι Αθηναίοι με τα πλοία από τη Χίο στο πέλαγος)

Συνήθεις λέξεις που χρησιμοποιούνται ως επιρρηματικό κατηγορούμενο του τόπου

ὑπαίθριος (στο ύπαιθρο) πελάγιος, ἀντίος / ἐναντίος (απέναντι, εναντίον), μετέωρος (στον αέρα), ἐφέστιος (πάνω στην εστία), ὅμορος (κοντά στα σύνορα), θυραῖος (κοντά στην πόρτα), θαλάσσιος (στη θάλασσα), πελάγιος.

γ. Επιρρηματικό κατηγορούμενο του χρόνου

Ὄρθριος ἥκεις

(έχεις έρθει [από]τα ξημερώματα)

Συνήθεις λέξεις που χρησιμοποιούνται ως επιρρηματικό κατηγορούμενο του χρόνου

 ὄρθριος (τα ξημερώματα), σκοταῖος (ενώ είναι σκοτάδι), ἡμερήσιος (για μια μέρα), ἐνιαύσιος (κάθε χρόνο), ὄψιος (αργά) ἑσπέριος (το απόγευμα), νέος, γέρων, γηραιός, παλαιός, παλαίτατος (πολύ παλιός)

δ. Επιρρηματικό κατηγορούμενο του σκοπού

Αἱ νῆες ἦλθον βοηθοί

(τα πλοία ήρθαν, για να βοηθήσουν)

Συνήθεις λέξεις που χρησιμοποιούνται ως επιρρηματικό κατηγορούμενο του σκοπού

διδάσκαλος, φύλαξ, δικαστής, ἡγεμών, βοηθός, ἄρχων, στρατηγός, σύμβουλος, εἰρηνοποιός, πρεσβευτής, τιμωρός, ἐπίκουρος (βοηθός)

Δρόμος της Σύμης

ε. Επιρρηματικό κατηγορούμενο της τάξης/σειράς

Ἐξῆλθον οἱ στρατηγοί πρῶτοι

Συνήθεις λέξεις που χρησιμοποιούνται ως επιρρηματικό κατηγορούμενο της τάξης/σειράς

 πρῶτος, πρότερος, δεύτερος, τρίτος, ὕστερος (μετά από κάποιον), ὕστατος (τελευταίος), τελευταῖος. 

Εξάσκηση στη γενική κατηγορηματική

Να βρούμε το είδος της γενικής κατηγορηματικής στις παρακάτω προτάσεις:

α. Ἡ Ζέλεια ἐστι τῆς Ἀσίας

β. Ὁ παῖς ἐστι δέκα ἐτῶν

γ. Θουκυδίδης ἐστί τῶν Ἀλιμουσίων

δ. Οὗτος ἐπιφανοῦς πατρός ἦν

ε. Αἱ οἰκίαι ἦσαν πλίνθων

στ. Ὁ Καλλίου οἶκος ἐλέγετο εἶναι ἑκατόν ταλάντων 

ζ. Το δίς ἐξαμαρτεῖν οὐκ ἀνδρός σοφοῦ

η. Ἡ σωφροσύνη τῶν μεγίστων ἀγαθῶν ἐστι

θ. Καλοῦ πατρός πέφυκα

ι. Το τεῖχος εἴκοσι ποδῶν ἦν

Εξάσκηση στο επιρρηματικό κατηγορούμενο

Μπορούμε να εντοπίσουμε τα επιρρηματικά κατηγορούμενα και το είδος τους; Πώς θα μεταφράζαμε τις προτάσεις ;

α. Οἱ Βυζάντιοι ἀφεῖσαν τούς φρουρούς ὑποσπόνδους

β. Πρόξενος ὕστατος προσῆλθεν

γ. Οἱ νέοι ἄσμενοι μανθάνουσι γράφειν

δ. Ὁ τύραννος ἀπέκτεινε τους πολίτας ἀκρίτους

ε. Οἱ στρατιῶται ἐσκήνουν (στρατοπέδευαν) ὑπαίθριοι

στ. Ἀφικόμεθα (φτάσαμε) τιμωροί τῶν βαρβάρων

ζ. Τριταῖοι (την τρίτη ημέρα) ἀφίκοντο εἰς τήν πόλιν

η. Ἔπεμψαν οἱ Λακεδαιμόνιοι ἄνδρας συμβούλους τῷ βασιλεῖ ἡμῶν

θ. Οἱ πολέμιοι κατέβαινον σκοταῖοι εἰς τάς κώμας

ι. Ὁ κήρυξ ἀφίκετο τεταρταῖος εἰς τήν Λακεδαίμονα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 2: ΤΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ (ΜΕΡΟΣ Α΄)

Κατηγορούμενο λέγεται το όνομα το οποίο μέσω του συνδετικού ρήματος δίνει στο υποκείμενο ή αντικείμενο μια ιδιότητα. Μπορεί να είναι ουσιαστικό, επίθετο, αντωνυμία, αριθμητικό, μετοχή (επιθετική/κατηγορηματική),απαρέμφατο άναρθρο, επίρρημα, εμπρόθετος, ολόκληρη πρόταση.

Α.  Τα ρήματα που συνδέουν το υποκείμενο με το κατηγορούμενο είναι:

(α) Το εἰμί.

Ὁ βασιλεύς σοφός ἐστι.

(β) Ρήματα με συγγενική σημασία με το εἰμί (ὑπάρχω, τυγχάνω, διατελῶ, ἔφυν (υπήρξα εκ φύσεως), πέφυκα (είμαι εκ φύσεως), γίγνομαι, καθίσταμαι (γίνομαι), ἀποβαίνω, ἐκβαίνω).

Οὗτος ἔφυ ἐσθλός.

Ἐπιστήμων (γνώστης) τούτων τυγχάνεις.

(γ) Ορισμένα ρήματα παθητικής διάθεσης:

Τα δοξαστικά: νομίζομαι, κρίνομαι, δοκῶ (φαίνομαι), φαίνομαι, ὑπολαμβάνομαι (θεωρούμαι) και τα συνώνυμά τους.

Οὗτος ἄδικος φαίνεται.

Τα κλητικά: λέγομαι, καλοῦμαι, ὀνομάζομαι, προσαγορεύομαι και τα συνώνυμά τους.

Οὗτοι φιλόσοφοι καλοῦνται. 

Τα προχειριστικά (όσα δηλώνουν εκλογή): αἱροῦμαι (εκλέγομαι), λαγχάνω (εκλέγομαι με κλήρο), χειροτονοῦμαι (εκλέγομαι διά χειροτονίας), ἀποδείκνυμαι (διορίζομαι) και τα συνώνυμά τους.

    Περικλῆς ᾑρέθη στρατηγός

Η αρχαία Σπάρτη (άποψη της αγοράς)

Β. ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ

Το όνομα (ή οτιδήποτε σε θέση ονόματος) που φανερώνει ένα γνώρισμα του αντικειμένου παρουσιάζεται:

(α) με τα δοξαστικά, τα κλητικά και τα προχειριστικά ρήματα ενεργητικής διάθεσης:

Νομίζω τὸν Λύσανδρον γενναῖον.

Οἱ Λακεδαιμόνιοι εἵλοντο τὸν Λεωνίδαν στρατηγόν.

Καλοῦσιν τούτους νομοθέτας.

Τα ρήματα αυτά συνήθως συντάσσονται με δύο αιτιατικές, από τις οποίες η μία λαμβάνεται ως αντικείμενο και η άλλη ως κατηγορούμενο του αντικειμένου.

Πχ: στο πρώτο παράδειγμα το «τον Λύσανδρον»είναι το αντικείμενο και η άλλη αιτιατική («γενναῑον») που αποδίδει μια ιδιότητα στο πρόσωπο είναι το κατηγορούμενο του αντικειμένου.

ΠΡΟΣΟΧΗ: το ρήμα χρῶμαι μπορεί να συντάσσεται με δύο δοτικές, από τις οποίες η μία είναι το αντικείμενό του, ενώ η άλλη κατηγορούμενο στο αντικείμενο.

Χρῶμαί τινι φίλῳ (έχω/θεωρώ κάποιον φίλο)

Η αρχαία Λίνδος

Γ. Περιφραστικό Κατηγορούμενο: 

Όταν δηλώνεται χρόνος ή ποσό κατά προσέγγιση, τότε το κατηγορούμενο μπορεί να έχει την εξής μορφή:  

εἰς, ἀμφί, περί, ὑπέρ, πρός + αιτιατική

       Οἱ στρατιῶται ἦσαν ἀμφί τούς χιλίους. (..ήταν περίπου χίλιοι)

Οἱ πολέμιοι ἦσαν εἰς ὀκτακοσίους.

Ο ναός του Ποσειδώνα στο Σούνιο

Εξάσκηση

Μπορούμε να εντοπίσουμε τα κατηγορούμενα στις παρακάτω προτάσεις; Τι μέρη του λόγου είναι;

1. Ἐγώ εἰμί ἡ ἄμπελος ἡ ἀληθινή.

2. Οἱ ὁπλῖται ἦσαν χίλιοι.

3. Φοβερώτατον ἡ ἐρημία.

4. Κρίτων ἔλεγεν εὐδαίμονα εἶναι Σωκράτη.

5. Ξέρξης ἐστίν ὁ καταστρεψάμενος τήν Θετταλίαν.

6. Το λακωνίζειν ἐστί φιλοσοφεῖν.

7. Οὗτοι ἐνομίζοντο Ἀσκληπιοῦ θεράποντες.

8. Πάντας γάρ τους φιλοσόφους θείους προσαγορεύουσι.

9. Ἡ ἀγορά ἦν πλησίον. (=κοντά)

10. Τοῦτό ἐστιν ἡ ῥητορική.

11. Ἡ πόλις ἡμῶν φρούριον κατέστη.

12. Νόμιζε τούς πολίτας ἑταίρους.  

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 1: ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ

Το υποκεΙμενο του ρΗματος

    Υποκείμενο είναι η λέξη (ή η φράση) για την οποία γίνεται λόγος στην πρόταση. 

Με άλλα λόγια, υποκείμενο είναι η λέξη που δείχνει σε μια πρόταση ποιος ενεργεί ή ποιος δέχεται μια ενέργεια ή ποιος βρίσκεται σε μια κατάσταση.

Το υποκείμενο του ρήματος στα αρχαία ελληνικά, όπως και στα νέα, μπαίνει πάντοτε σε πτώση ονομαστική, π.χ. 

Ὁ Φίλιππος γράφει                               (μτφρ. Ο Φίλιππος γράφει)

Οἱ παῖδες γράφουσιν                            (μτφρ. Τα παιδιά γράφουν)

Αν το ρήμα είναι στο α' ή β' πρόσωπο του ενικού ή του πληθυντικού αριθμού, τότε το υποκείμενο είναι εύκολο να το βρούμε, γιατί θα είναι μία από τις προσωπικές αντωνυμίες: ἐγώ, ἐσύ, ἡμεῖς, ὑμεῖς, π.χ. ἐγώ γράφω, σύ γράφεις, ἡμεῖς γράφομεν, ὑμεῖς γράφετε.  

Συμφωνία του υποκειμένου με το ρήμα. Το ρήμα της πρότασης κανονικά συμφωνεί με το υποκείμενό του ως προς το πρόσωπο και τον αριθμό, όπως και στα νέα ελληνικά.

Όταν όμως το υποκείμενο είναι ουδέτερο πληθυντικού αριθμού, τότε στην αττική διάλεκτο το ρήμα βρίσκεται κανονικά σε ενικό αριθμό (αττική σύνταξη).   

             

                                                         π.χ. Τά παιδία παίζει 

Περιφραστικό Υποκείμενο:  Όταν δηλώνεται χρόνος ή ποσό κατά προσέγγιση, τότε το υποκείμενο μπορεί να έχει την εξής μορφή:  εἰς, ἀμφί, περί, ὑπέρ, πρός + αιτ. 

        Εἰς ἄνδρας διακοσίους καὶ εἴκοσι ἐνέμειναν τῇ ἐξόδῳ.

        Ἔφυγον περὶ τοὺς ἑκατόν.

Ως υποκείμενο χρησιμοποιούνται:

α) Ουσιαστικό                                                                   

                                                              π.χ. Ὁ Φίλιππος γράφει   

β) επίθετο                                                                          

                                                              π.χ. Οἱ τελευταῖοι κατέβαινον  

γ) αντωνυμία                                                                   

                                                              π.χ. ἐγώ εἰμί καλός   

δ) αριθμητικό, με ή χωρίς το άρθρο   

                                                              π.χ. οἱ τριάκοντα πονηροί ἦσαν   

ε) μετοχή πάντοτε με άρθρο,                                       

                                                             π.χ. οἱ φεύγοντες ἀφίκοντο (=ήρθαν)  

στ) απαρέμφατο                                                             

                                                               π.χ. Τὸ λακωνίζειν ἐστί φιλοσοφεῖν  

ζ) εμπρόθετος προσδιορισμός (με ή χωρίς άρθρο) 

                                                               π.χ.  οἱ ἐκ τῆς ἀγορᾶς ἔφυγον  

η) επίρρημα με ή χωρίς άρθρο      

                                                              π.χ. οἱ πάλαι ἦσαν ἀνδρεῖοι  

θ) λέξη ή φράση με άρθρο (ουσιαστικοποιημένη)      

                                                             π.χ.  Ὁ μὲν οὐχ ὑπαίτιος ἦν 

ι) ολόκληρη πρόταση                                  

                                                             π.χ. Ὅσοι ἐδυνήθησαν ἐστρατοπεδεύοντο